Forsiden

Emnekatalogen

Søk

Sjanger

Analyse/tolkning (709) Anmeldelse (bok, film...) (634) Artikkel (927) Biografi (262) Dikt (1036) Essay (552) Eventyr (115) Faktaoppgave (374) Fortelling (833) Kåseri (610) Leserinnlegg (119) Novelle (1310) Rapport (621) Referat (173) Resonnerende (204) Sammendrag av pensum (179) Særemne (155) Særoppgave (337) Temaoppgave (1246) Annet (527)

Språk

Bokmål (8054) Engelsk (1612) Fransk (26) Nynorsk (1123) Spansk (11) Tysk (38) Annet (59)
Meny

Du er her: Skole > "Lillebror" av Aksel Sandemose

"Lillebror" av Aksel Sandemose

Fyldig novelletolkning av Sandemoses "Lillebror".

Karakter: 6 (VK2)

Sjanger
Analyse/tolkning
Språkform
Nynorsk
Lastet opp
24.05.2005
Tema
Lillebror


Forfattaren Aksel Sandmose fekk ikkje oppleva utgjevinga av den siste samlinga si Dans, dans Roselill i 1965, som novella ”Lillebror” var ein del av. Han døydde tidligare same året, berre 66 år gammal. Sandemose blir rekna som ein nyrealistisk forfattar. For nyrealistane blei Freud og psykoanalysen ein viktig faktor, og med det fekk personane eit meir komplisert sjeleliv. Dei blei ikkje lenger skildra som erketypar, men heller som individ med ansvar både for eiga og andre si utvikling. Folk flest forbind gjerne Sandemose med ”Janteloven”, henta frå romanen ”En flyktning krysser sitt spor” frå 1933. Denne ”lova” er stadig aktuell, og blir ofte omtala i våre dagar, då gjerne av idrettsutøvarar eller andre framgangsrike personar som har opplevd at jantelova står sterkt i deira miljø. Med det meiner dei at ein ikkje blir møtt med aksept dersom ein har tru på seg sjølv og vil opp og fram i verda. Denne innstillinga herskar i mange miljø i Noreg; ein må for all del på ikkje tru at ein er noko! Dermed kan ein seia at Sandemose i aller høgste grad gjer seg gjeldande no òg, 40 år etter sin daud.


 

Novella er kronologisk fortalt, og historia føregår over om lag nokre veker. Aller først får vi vita at Ole har fått ein veslebror, Per. Lille Ole er seks år, og har allereie rokke å bli storebror til to då Per kjem til verda. Han er ikkje noko glad for den nyankomne, for han tykkjer han tek for mykje plass i familien som no tel til saman 12 personar. Ole blir så sett til å vera barnepike, det passar slett ikkje inn i Ole sine planar. Ein dag finn han og kameratane ut at dei skal leike seg litt med vogna, og dreg ho etter seg nedover ein farleg bratt bakke. Det leier til klimaks; vogna, med Per oppi, flyg opp i lufta og landar på sida. Nokre få dagar seinare døyr vesle Per av skadane han fekk i ulukka. Men Ole får aldri heilt tak i kva som skjer i heimen, og blir til slutt sitjande som eit spørjeteikn då broren døyr.

 

Forfattaren byrjar novella med Ole sitt forhold til det å få enda eit sysken. Sidan han allereie har åtte, er ikkje ein meir eller ein mindre noko merkverdig. I siste avsnitt overhøyrer Ole mora og faren då dei kviskrar om noko han ikkje skal høyre, dette grunnar Ole svært på, og det er det merkverdigaste han hadde høyrt. Slik ser vi at Sandemose ikkje har laga noko rundforteljing, der historia startar og endar med same hending. Men han har brukt same ordet, merkverdig, og i så måte skapt ein slags samanheng.

 

Synsvinkelen i novella er autoral og allvitande. Forteljaren står utanfor historia, men kjenner likevel hovudpersonen Ole sine tankar ut og inn. På den måten formidlar forfattaren historia på ein spesiell måte, vi står utanfor samstundes som vi og er innanfor. Oles tankar og referansar pregar språket i novella, det er barnsleg og noko ”uferdig”, og innfallsvinkelen er gjennom eit barns auge. Dømer på det er dei tidvis korte setningane, og at vesle Per anten blir omtala berre med namnet sitt, eller med minusord – aldri som ”han”.

 

Sandemose tek i bruk mange verkemiddel for å få fram bodskapen og meininga med novella. Forholdet mellom Ole og barnevogna er svært kontrastfylt. Ole er berre ein liten gut, og den høge vogna blir derfor altfor stor for han. Indirekte kan vi lesa at oppgåva som barnepike er for krevjande for Ole, og det viser seg at han ikkje er vaksen nok for dette ansvaret. Minusord er det mange av, og dei aller fleste handlar om den nyfødde Per. Ole omtalar veslebroren med ei lang rekkje negativt ladde kallenamn, han er til dømes eit lite kryp, eit beist og ein skrikarunge. Vogna hans er som allereie nemnt, stor og tung. Utifrå desse lite flatterande beskrivingane får forfattaren fram at Ole ikkje set noko særs pris på veslebroren. Komposisjonen er neppe tilfeldig, og gjev litt av den same kjensla som Ole sine tankar gjennom novella, kaos og lite samanheng. Det første avsnittet er kort, medan dei to neste er lange. Så kjem to lange, og deretter tre korte. Slik held det fram heile vegen. Språkbruken er ikkje tilfeldig, gjennom å bruka ord som ”underleg” og ”merkverdig” skjønar vi at Ole er ein tankefull gut som, sjølv om han prøver, ikkje heilt klarer å forstå kva dei vaksne snakkar om og tenkjer.

 

Seks år gamle Ole er hovudpersonen i novella ”Lillebror”. Sjølv om han allereie er storebror til to, er det noko særskild som hender med han i det Per kjem inn i familien. Ole saknar kontakten med mora, for ho ser ikkje ut til å ha tid til anna enn å taka seg av den nye babyen. Det fører til at Ole vært likesæl ovanfor broren, og syskenkjærleiken er fråverande. I novella står det ”…men han ble snart sint på det lille bestet som skaffet ham så mye bry”. Då Per blir skadd under leiken med vogna, er Ole si einaste bekymring kva mora kjem til å seia. Korleis det går med broren, bryr han seg ikkje om. Det viser at Ole føler seg åleine, og at hans høgaste ønskje er å bli sett. Vi føler både medkjensle og forståing for Ole, samstundes som han vekker avsky av di handlingane hans fører til eit dødsfall. Hans trong til åtgaum, får store konsekvensar for novellas biperson, Per.

Legg inn din oppgave!

Vi setter veldig stor pris på om dere gir en tekst til denne siden, uansett sjanger eller språk. Alt fra større prosjekter til små tekster. Bare slik kan skolesiden bli bedre!

Last opp stil